۱-1-3: پلايا و كوير گوگان :
واحد پلايا در غربيترين قسمت بخش گوگان واقع گرديده است، سطحي كاملاً همواره و مسطح با شيبي كمتر از 1% و مساحت حدود 17 كيلومتر مربع كه از حوالي روستاهاي تيمورلو ، خاصلو، قشلاق و دستجرد شروع شده و به سمت غرب امتداد مييابد. پلاياي مورد مطالعه جزء پلاياهاي تراكمي – فرسايشي به حساب ميآيد و متشكل از رسوبات تخريبي ريز دانه بوده و بيشتر از ذرات رس و لاي ميباشد. به مرور زمان با مواد غير تخريبي شامل نهشتههاي نمكي مخلوط شدهاند كه اين نهشتهها عمدتاً متأثر از آب شور درياچه و آبهاي شور زيرزميني ميباشند. سطوح پلايا با در نظر گرفتن بخشهاي مختلف آن و فصول مختلف سال و دورههاي رطوبتي و خشك سالهاي متمادي داراي سطوح نرم، مرطوب ، خشك ، صاف پفي و نمكي مي باشد.
شكل گيري واحد پلاياي حوضه و شور شدن زمينها بر اثر فرآيندهايي است كه عمده ترين آنها پوشيده شدن قسمتي از زمين بوسيلة آب شور درياچه در مواقع بالا آمدن سطح آب بوده كه ميزان نمكهاي محلول در آب آن حدود 217 تا 220 گرم در ليتر ميباشد.
دومين فرآيند تشكيل و گسترش پلاياي منطقه حضور آبهاي شور زيرزميني و خاصيت موئينه ميباشد. در زمينهاي حاشيه شرقي درياچه اروميه هر قدر از شرق به غرب پيش مي رويم از ميزان نزولات جوي سالانه كاسته و بر ميزان تبخير افزوده مي شود، مسلماً از ميزان حركت ثقلي كاسته و بر قدرت كشش كاپيلاري افزوده مي شود دراين صورت امكان شستشو و دفع سالانة نمك به حداقل رسيده تا متوقف ميشود، در نتيجه در اراضي نمكي و شور منطقه به جاي اينكه حركت رطوبت آب در جهت نيروي جاذبه باشد عكس آن عمل نموده و املاح محلول در هر شرايطي در جهت متمركز شدن در سطح يا در قشر سطحي زمين عمل ميكنند، حضور سفرة آب زيرزميني شود و همچنين دخالت انسان با پمپاژ و استفاده نامناسب و بيش از حد ازسفرههاي آبي و آبياري زميني با آب شور،به توسعه بيشتر زمينهاي نمكي كمك ميكند.
فرايند ديگري كه در مورد نمكي شدن زمينها مطرح مي گردد پراكنده شدن قطرات بسيار ريز آب حامل عناصر نمكي به وسيله باد مي باشد. وجود باد شديد و با فركانس زياد سبب تسهيل حركت قطرات آب از سطح درياچه بهخشكي شده وخشكي هوا نيز عامل مساعد براي تراكمهاي غير عادي نمك ميگردد.
پلاياي گوگان شايد ناشناخته ترين بخش حتي در ميان خود اهالي باشد. وجود اشكال تراكمي و فرسايشي نمك در اين قسمت از منطقه مثل اشكال گل كلمي، كوير پفكي – پوشش گياهي متراكم، اشكال چند ضلعي نمك و ماد كرك (سله بندي) از مناطر بسيار جذاب و ديدني منطقه براي دانشجويان و محققين رشتههاي مرتبط و جذب توريسم علمي ، ژئومورفوتوريسم و ... ميباشد.
برچسبها:
گوگان,
ژئومورفولوژی
|
+| نوشته شده توسط
قلعه ای در ۱۳۸۶/۱۲/۰۳
|